ENTZUMENAREN GAIGABEZIA

1000 jaioberrietatik hiruzpalau entzumenezko ezgaitasun larriak izaten dituzte. Honen eragileak zenbait izan daitezke. Alde batetik, kasu guztietatik erdien eragilea gutxi gorabehera genetikoa izaten da.
Entzumenaren galkuntza herentziazkoa izatean, ez du esan nahi gurasoek entzumen ezgaitasuna izatea, zeren, %90 guraso entzuleetatik jaiotzen dira, beste familiarteko batetik heredatzen dute. Gurasoek, soilik, geneen eramatzaileak dira.

%20-30 kasuetan, ezezeguna izaten da entzumenaren galkuntza.
Haurdunaldiko gaixotasunak % 5-10 rreko kasuak azaltzen dizkigute. Hauen artean, zoldurak, errubeola, zitomegalobirusa, herpesa, sifilisa, toxinak kontsumitzea izaten da gaigabezi honen eragilea. Haur goiztiarretan, arriskua handiagoa da.
Umea jaio ondorengo urteotan, kontuz ibili behar da. Urte hauetan, buruan traumak edo infekzioak izatea, adibidez, meningitisa, elgorria edo baricela, betiko entzumena galtzea sortu dezakete.
Adi egon behar da, zeren, zenbait botika arazo honen eragileak ere dira, adibidez estreptomizina eta honen eratorriak.

Askotan, ez zaio garrantzi handirik ematen otitisari baina, nahiz eta, askotan infekzio ahul bat izatea, denboralki edo betirako galdu daiteke entzumen zati bat, ondo sendatzen ez bada.

Haurtxoaren entzumenaren defizita antzematea zaila izaten da. Kasu gehienetan, gurasoek izaten dira arazo hau ikusten duten lehenengoak, %10 pediatrak izaten dira eta % 15 a beste osasun zerbitzu batzuk izaten dira.

Umearen garapenaerako, zailtasun hau, ahal den lasterren nabaritzea oso garrantzitsua da.

Espero dut entzumen gaigabeziari buruz zertzobait gauzak azaldu izana eta honekin informazio gehiago edukitzea, praktiketan gaiari buruz liburu oso interesgarri bat zegoela komentatu zidaten "Alumnado con grave discapacidad auditiva en Educación Infantil y Primaria".

HIZKUNTZAREN ATZERAPENA

Ikusten badugu ume batek bere adineko ume gehienak bezala hitzegiten ez duela, hasi ahal gara pentsatzen, ume horrek hizkuntzaren atzerapen bat duela, baina beste ezaugarri batzuk izan behar ditugu kontuan.

Alde batetik, 12-15 hilabete bitartean hitz sinpleak esaten ez baditu.
Bestetik, zenbait hitz sinple ulertzen ez baditu, adibidez, EZ edo GELDI 18 hilabetekin.
Azkenik, hiru urte bete dituen ume batek, esaldi laburrekin hitzegiteko gai ez denean edo 4-5 urterekin historia sinple bat adierazteko gai ez denean hizkuntzan atzerapen bat duen haur baten aurrean kokatzen gara.

Hizkuntzaren atzerapenaren eragilea, zenbait izan daitezke, haurrak ondo ez entzutea, garapen geldoa izatea eta adimenean atzerapen bat izatea, eragile arruntenak izaten dira.
Bikiak izatea, gizarte harremanetan parte ez hartzea, autismoa, haurrak hitzegin ez badu nahi edo burmuinean paralisi bat edukitzea izan ahal dira atzerapenaren beste kausa batzuk.

Aipatu behar da, kasu batzuetan, umea elebiduna bada, hau da, etxean bi hizkuntza hitzegiten direnean, hizkuntzaren jabekuntza motelagoa izan daiteke, burmuina lan gehiago egin behar duelako.

Hizkuntzan atzerapen bat duela antzematen dugunean, ez gara larritu behar, askotan ez da beharrezkoa tratamendu bat jartzea, ume batzuk beste batzuk baino denbora gehiago behar dute hitzegiten hasteko baina hori ez du esan nahi atzeratuak daudenik.

Arazoa larriagoa bihurtzen bada, hartu ahal den erantzuna terapeuta batengana joatea tratamendu bat jartzeko izango da. Mediku honek, haurrari lagundu ahal dio hobeto eta gehiago hitzegitera eta baita umeak ikas dezan besteak entzutea edo besteen ezpainak irakurtzen.
Bestetik, psikologoak, audiologoak, gizarte langileak.. ere lagundu ahal diote.

DEPRESIOA HAUR HEZKUNTZAN

Nahiz eta umeak deprimituak egotea arraro iruditzea, batzutan agertzen den sintoma bat izaten da eta askotan honetaz ez gara konturatzen. Lehen existitzen ez zen zerbait pentsatzen zen beraz bere historia badauka.

Beheraldiaren eragilea batzutan osasun arazo batengatik izan daiteke. Horregatik, medikura joatea egoera iruzkitzera komenigarria izango litzateke.
Umeari zer gertatzen zaion ez dakigunean eta eroaldi bat edukitzea burutik pasatzen ez zaigunean, harreta prestatu behar diegu hurrengo ezaugarriei, beheraldi bat duen ala ez jakiteko.
Goxea ez edukitzea eta honen ondorioaz, pisua galtzea edo nabaritzean jolasterakoan ez duela gozatzen sintoma bat da.
Bestetik, intseguritate falta izaten dute, gauzak ondo egiten ez dakitelaren sentsazioa edukitzen dute. Horregatik, normalean eskolara joatea ez dute gogoko eta eguneroko bizitzan egiten diren ekintzetan interesa galtzen dute. Aldi berean, gehiago lo egiten dute inolako arrazoirik gabe.
Buruko edo sabelako mina izatea beste ezaugarri bat da.
Ezaugarri hauek ez dira zertan elkarrekin eman behar, baina astetan zehar errepikatzen badira depresioaren sintomak izango dira.

Haurrak beheraldia edukitzearen arrazoiak hurrengoak izan daitezke:

a) Familia leku berri batera bizitzera joatea.
b) Eskola berri batera aldatzea.
c) Animali edo familiako kide baten heriotza.
d) Familiako norbaitek oso gaixorik egotea.
e) Umeak aldaketa hormonaletatik pasatzea (nerabezaroa).

Haurrak etsita dagoela jakin ondoren, laguntza eskeini behar diogu. Zenbait botika daude honen kontra jokatzeko. Baina, soilik haru behar dira medikuek esan baldin badute eta kontrol batekin. Bestetik, emaitz onak ematen duena, psikologo edo terapeuta batekin hitz egitea sentitzen ari garenari buruz izaten da.
Laguntza askotan ez da soilik umearentzako baizik eta familiak ere parte hartu behar du nola jokatu behar duen jakiteko eta egoera ulertarazteko.

Hona hemen gaiari buruzko elkarrizketa bat:

AUTISMOARI BURUZKO AZTERKETA BAT

Aurreko artikuluan autismoari buruz hitz egin dugu, autismoa zer den, ezaugarriak, kausak...
Baina orain dela aste bat, artikulu oso interesgarri bat irakurri nuen, non, jaiotzerakoan autismoa antzeman daitekelari buruzko ikerketa bat egin dute. Salamankako unibertsitatean, hezkuntzako fakultateak, ikerketa bat egin du. Ricardo Canal izan da honen koordinatzailea.

Ikerketa honen bitartez, lortu egin dute bost-sei hilabete dituzten umeetan autismoaren patologia aurkitzea.
Esperientzia, Zamoran eta Salamankako pediatrekin eraman da aurrera eta erantzun oso baiezkorrak izan ditu, honen finantziaketa 6000 eurokoa izan da.

Metodoa, test bat da 23 galderaz osatua. Galdera hauen bitartez, pediatrak kontsultaren erdi ordu batean jakin ahal du ume horrek duena autismoa den ala ez.
Orain arte, oso zaila zen diagonostikoa egitea eta oso garrantzitzua zen lehenbailen gaixotasuna detektatzea.
Inkesta martxan jarri denetik, aurkitu diren kasuak gehiago izan dira, horrela, tratamendua hasieratik jarri daiteke beraien komunikazio arazoa konpondu ahal izateko besteen artean.

Salamankan eman den aurrerakuntza oso handia izan da. Orain arte ia ezezagunza zen transtorno hau. Gainera, informazio honekin ateak zabalik usten ditu autismoari buruzko ikerketa gehiago egiteko eta sendagail bat aurkitzeko.

Aurkikuntza hau oso garrantzitsua da ,bai, osasun mailan ,bai, hezkuntza mailan. Horregatik, berri hau zuekin konpartitzea garrantzitsua dela uste dut gainera baliogarri izatea espero dut.

Artikulua hemen aurkitu ahal duzue.


autismoaren ezaugarriak

AUTISMOA

Autismoa burmuinaren trastorno bat da.Pertsona hauek besteekin komunikatzeko zailtasunak izaten dituzte. Normalean,ez dute pertsonak begietara begiratzen, ez dute asko hitzegiten, jolasteko modua desberdina izaten da eta ekintzak behin eta berriro errepikatzen dituzte.
Autismoen ezaugarriak aldatu daitezke pertsonaren arabera. Haur batzuetan, txarragoak izaten dira. Orokorrean, autismoaren ezaugarriak hurrengoak dira:
- Ikusmen harremanak eta laztanak ekiditzen dituzte.
- Soinuei eta ahotsei ez diete erantzuten.
- Ez du hitzegiten edo hizkuntza ez du modu egokian erabiltzen.
- Aurrera eta atzerakako mugimenduak egiten ditu eta golpeak ematen dizkio bere buruari.
- Objetu baten zatiak zuzen begiratzen ditu.
- Gorputz lenguaia ez du ulertzen.
- Ordena eta errutina garrantzi handia dauka berarentzako.
- Bere aurpegia ez dauka adierazpenik eta abotsan tonu bera erabiltzen du.
- Arriskuari ez dio beldurrik eta bere buruari mina egiten dio.

Orokorrean autismoa antzematen dugu umea ibiltzen hasten denean,bere izaera arrunta ez dela ikusterakoan.
Autismoaren kasuak ez dira zehatzak. Batzuen ustez, genetikoa da. Besteen ustez, osasun arazoengatik edo umearen inguruneak sortu dezake.
Kasu gehienetan, autismoaren eragilea zein den ez da jakiten. Mutilak, neskak baino probabilitate gehiago dituzte.

Ume autista izatea ez du esan nahi atzerapen mentala izan behar duenik, haurraren arabera izango da. Batzuek gaitasun bereziak dituzte ,adibidez, matematikan.
Eskoletan dagoen jarrera, ume guztiak berdin tratatzea da, baina, hau ez da onuragarria. Ume bakoitzak deberdina da eta hezkuntza banakakoa izan beharko litzateke,ume bakoitzaren beharrei erantzun ahal izateko, hare gehiago, autismoa duten umeekin.
Eskoletan zenbait gauza egin beharko litzateke. Alde batetik, errutinak mantendu, ezuztekoak ez dituzte batere atsegin. Aldakuntzaren aurrean, lehendik ohitutzen joan behar dira.
Arauak, kontuz ezarri behar dira. Interesatzen zaizkion gaietatik irakasleak etekina atera behar du gauzak irakasteko.
Bestetik, ikusmen elementuei ondo erantzuten diote (ordutegi, eskema, lista,marrazki...) Hizkuntza zehatza eta sinplea izan behar da, umea nahastu ez dezan.
Irakaskuntza estrategia didaktikoak oso lagungarriak izan daitezke.
Oso garrantzitsua da, gela kanpoko eskolako langileak (gimnasia,ingeles,musika irakasleak, autobuseko gidaria...) umea eta trastornoa ezagutzea, umearen beharrizanei erantzun ahal izateko.
Azkenik, indarren borroka ekiditu behar da. Autoritatea ez dute ulertzen eta agindu bate aurrean, arroak eta burugogorrak jarriko dira. Horregatik, hau gertatu baino lehen gauzak lasaitzen jakin behar dugu.

Hona hemen gaiari buruzko bidio bat:

BULLYING

Bullying-a labur esanda, ikasleen artean beldutzea eta tratu txarrak ematea da.
Pertsona baten bizitza ifernu bihurtzea, ikastetxe guztietan ahulenen kontra etengabe jotzen zuen harroputza egotea, edota ia arlo guztietan ezberdina izateak ekartzen duen diskriminazioa ohiko egoerak dira eta askotan ikustezin bihurtzen zaizkigu.

Hala ere, portaera erasokor eta diskriminatzaile hauek oso ondorio larriak dituzte, bai jasaten dituztenengan eta baita eragiten dituztenengan ere, eta are gehiago adin txikikoak direnean, ondorio horiek bizitza osoan nabaritzen baitira.
Bullynga egoteko hurrrengo pausoak eman behar dira:
- Biktima bat egon behar da eta honeri erasotzaile bat oldartu behar dio.
- Bien arteko indarren artean desoreka bat egoten da.
- Behin eta berriro eta denbora luzean zehar akzio erasokorrak egotea.

Eskolako jazarpenean mota desberdinak daude:
a) Fisikoa: bultzakadak, ostikadak, hanka egitea...
b) Fisikoa ez dena: Alde batetik, irainak, telefono deiak, errumore faltsuak.., eta bestetik, alde batera uztea, gestu txarrak, mesprexua...

Bullyingaren edozein kasutan hiru partehartzaile egoten dira. Alde batetik, akosatzailea dugu, normalean fisikoki indartsuagoak direnak, antisozialak eta enpatiarik ez besteekiko.Hiru motatazkoa izan daiteke:
- Argia: Taldearen nagusia dena, bestei agintzen diena.
- Adimen gutxikoa: Autoestima nahiko baxua du eta biktimari zuzenki beldurtzen duena.
- Biktima-erasotzailea: Bera baino gazteagoak direnei erasotzen duen pertsona eta bera aldi berean besteengatik (ikaskideak, familia...)atakatua izaten da.

Bestetik, biktima dago eta bi mota daude:
- Pasiboa: Fisikoki ahula eta suguritate falta duena. Normalean, beheraldiak jazaten ditu, barnerakoia da eta lagunik gabe egoten da.
-Zirikatzailea: Bere izaera nahiko jasan ezina izaten da eta bere erantzunak gogorrak izaten dira.

Azkenego partehartzailea, ikuslea da. Hau, akosatzailearen gogorgarria; modu zuzenean ez dute parte hartze baina han egoten dira, askeak edo neutralak; ez dute parte hartu nahi eta aldezkariak; biktimaren alde egoten direnak.

Bullyingaren deskripzio labur bat egin ondoren eskolan egoera hau nola antzeman ahal den ikusiko dugu. Horrela, ekiditu ahal izateko.Buktima hurrengo ezaugarriak izango ditu:
-Eskolara ez joatea.
-Eskolako notetan beherakada bat somatzea.
-Apatia edo tristura.
-Lan taldeetan ikasle batek aukeratuta ez dagoela ikusterakoan.
-Bakardadea, beste ikasleekin harremanetan jartzen ez dela ikustea.
-Barreak edo esamesan egotea ikasle horrek hitzegiten duenean.
-Golpeekin edo zauriekin patiotik bueltatzen dela ikustean.
-Klasean parte hartzerakoan urduri jartzen bada.
-Izaten dituen eztabaidak beti ikasle berdinekin izaten bada.

Erasotzailearen izaera berriz, honako ezaugarriak ditu:
-Arauak ez betetzea.
-Besteak zirikatzea.
-Izaera erasotzailea izatea.
-Harroa eta menperatzaile izatea ikasleekiko.
-Bakarmena ez eskatzea, beraien izaeraren erantzukizuna ez onartzea.
-Beraien izaeraz harro egotea.

Ikusten dugunez, arazo hau ez da erraza antzematea ezta honen kontra jokatzea horregatik laguntza behar baduzue web orri honetan aurkitu ahal duzue.

Dislexia

Eskolan arazoak dituzten umeen gurasoek arduratzea normal da. Ardura hori, Eskolan gainbehera bat egoteagatik edo gauza askorengatik izan daiteke, baina sortzen diren arazoetatik bat dislexia edo adimenaren defizita da.
Arazo hau duten umeek, normalean, hasieran, ume argiak izaten dira. Beraien portaera etxean, egokia izaten da. Baina klasea aurrera doan heinean pixkanaka atzeratutak geratzen diren umeak izaten dira.
Gainera, ume batzuek geldi egoteko zailtasunak dituzte. Adimenaren defizita %15 umei gertatzen zaie.
Ikusi egin da arazo honen eragilea sistema nerbiosoan zailtasun bat edukitzean ematen dela.

Honen aurrean, tratamendu dago eta ez da arazo serioa baldin eta denborarekin hartzen baldin bada. Gurasoek zein irakasleek ezagutu behar dituzte zeintzuk diren arazo honen ezaugarriak:
- Adi egoterakoan zailtasunak izatea.
- Momentuan esandakoa gogoratzeko zailtsasunak izatea.
- Eskolan beherakadak izatea, gehienetan irakurmen, idazmen eta matematika arloetan.
- Zailtasunak izatea ezkerra eta eskuma ezberdintzerakoan. Adibidez 25 eta 52 nahastea edo b eta d.
- Koordinatzerakoan, arazoak izatea (ibiltzerakoan,kiroletan...)
- Eskolako notak, liburuak, materiala...apropox galtzea.
- Denboraren kontzeptuak ezin ditu ikasi, gaur, atzo eta bihar nahasten ditu.

Arazo honen aurrean artu ahal dugun erantzuna:
- Umeari berarekiko interesa dugula adieraztea, berak irakasleen erantzunen aurrean intseguritatea bait dauka.
- Ebaluazioan, umearen hasierako mailarekin egin behar dugu konparaketa, ez beste -umeekin.Gai batzuetan, laguntza gehiago behar du eta eman behar diogu.
- Ahal den neurrian banakako arreta eman behar zaio, berak jakitea ulertzen ez duenaren aurrean galdetu ahal duela.
- Askotan ariketak ez ditu ulertuko eta ulertzen dituela ikusi behar dugu. Gaia zatitan banandu eta pausoz pauso azalduz joan.
- Berria den informazioa behin eta berriro errepikatu.
- Teknika berri baten aurrean praktika gehiago behar du.
- Laguntza behar du kontzeptu berriak lehenengoko esperientzekin erlazionatzeko
- Denbora eman behar zaio, pentsatzeko, lana bukatzeko...
- Irakurtzerakoan, bere mailako liburuak irakurri behar ditu
- Testu idatzi baten aurrean, errore guztiak ez dira azpimarratu behar. Bakarrik, momentuan latzen ari garenak.
- Posible bada ahozko azterketak egitea.
- Beste ikasleak baino asko gehiago nekatzen da, beraz, etxeko lanak egitea gehiago kostatzen zaie, laburragoak jarriko diegu.
- Ezinbestekoa da lan ona goranztea umea motibatzeko.
- Klasean parte hartzeko aukerak eman behar zaio. Altuan irakurri ez badu nahi ez dugu behartu behar.
- Ikasteko aukera ematea baliabide didaktiko ezberdinekin, berarentzako lagungarriak izan ahal direnak.

Oso garrantzitsua da edozen irakasle dislexiari buruzko oinarrizko kontzeptu batzuk edukitzea. Modu honetan eskolako arazo asko ekidituko genituzkelako.